Rechtszekere en robuuste omgevingsvergunningen: van conceptnota naar voorontwerp van decreet
Eind mei 2026 werd het voorontwerp van decreet tot wijziging van verschillende decreten naar aanleiding van de invoering van de modulaire omgevingsvergunningsprocedure goedgekeurd. Over dit voorontwerp worden actueel adviezen ingewonnen.
Voorliggend voorontwerp heeft tot doel uitvoering te geven aan de prioritaire procedurele aspecten uit de Conceptnota (zie Actieprogramma inzake rechtszekere en robuuste vergunningen: goede voornemens voor het nieuwe jaar? — LAND Advocaten) én gelijktijdig verbeterpunten door te voeren aan en inconsistenties weg te werken uit het decreet van 17 mei 2024, dat voorziet in de invoering van de modulaire vergunningsprocedure en het omgevingsbesluit. Twee vliegen in één klap dus.
*****
De prioritaire procedurele aspecten die werden opgenomen in het voorontwerp zijn o.i. de volgende (samengevat):
Recht op vooroverleg (nieuw artikel 8 in het Omgevingsvergunningsdecreet): een initiatiefnemer kan ter voorbereiding van een aanvraag vooroverleg vragen aan de bevoegde overheid. De overheid moet binnen redelijke termijn ingaan op de vraag tot vooroverleg. De vorm van het vooroverleg is afgestemd op de inhoud en de complexiteit van de aanvraag. Alle nadere regels worden verder nog bepaald door de Vlaamse Regering.
Een ingediend bezwaar/beroep/verzoek tot herziening wordt aan de aanvrager (en diens ondersteuners) kenbaar gemaakt (nieuw artikel 14/3 in het Omgevingsvergunningsdecreet).
De adviezen die worden ingewonnen tijdens de tijdens de vergunningsprocedure zijn niet bindend. Het is de bevoegdheid van de vergunningverlenende overheid om de vergunningsaanvraag, rekening houdend met onder andere de uitgebrachte adviezen, te toetsen aan zowel direct werkende normen als doelstellingen en zorgplichten binnen andere beleidsvelden dan de ruimtelijke ordening (= nieuw artikel 4.3.3 in de VCRO).
De beslissingstermijnin eerste administratieve aanleg wordt eenmalig met 60 dagen verlengd in elk van de volgende gevallen (= nieuw artikel 34, § 3 in het Omgevingsvergunningsdecreet):
Over de aanvraag wordt een openbaar onderzoek georganiseerd;
De administratieve lus wordt toegepast;
Minstens één van de volgende voorwaarden is vervuld:
a) de aanvraag vereist een beslissing van de gemeenteraad over de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg;
b) de Vlaamse Regering moet beslissen over het bestaan van een dwingende reden van groot openbaar belang als vermeld in artikel 26bis, §3, vierde lid, of artikel 36ter, §5, van het decreet van 21 oktober 1997 betreffende het natuurbehoud en het natuurlijk milieu.
Belangrijk:
o De beslissingstermijn wordt verlengd met zestig dagen als de wijzigingslus wordt toegepast. De beslissingstermijn kan op basis van dit lid maximaal twee keer verlengd worden.
o De beslissingstermijn wordt verlengd met zestig dagen als de aanvrager daarom verzoekt. De beslissingstermijn kan op basis van dit lid maximaal drie keer verlengd worden.
Het betrokken publiek (= derde-belanghebbenden) kan slechts een omgevingsberoep instellen als het doet blijken van een concreet, actueel, persoonlijk en wettig belang (= nieuw artikel 52 in het Omgevingsvergunningsdecreet). Louter commerciële, strategische of financiële motieven worden niet als belang aanvaard. Voor rechtspersonen, verenigingen, organisaties of groepen met rechtspersoonlijkheid, wordt het belang bovendien beoordeeld in functie van hun concreet materieel en territoriaal afgebakend statutair omschreven doel.
Niet-gouvernementele organisaties die zich inzetten voor de milieubescherming kunnen enkel een beroep instellen als ze voldoen aan de gestelde voorwaarden.
De leidend ambtenaar van een adviesinstantie kan ook enkel een beroep instellen in bepaalde gevallen (vb. wanneer tijdig advies werd verleend).
De dossiertaks voor een omgevingsberoep wordt opgetrokken van 100 naar 150 euro (= nieuw artikel 56 in het Omgevingsvergunningsdecreet).
Een openbaar onderzoek kan voor de eerste keer georganiseerd worden tijdens het administratieve beroep (= nieuw artikel 59 in het Omgevingsvergunningsdecreet).
Er wordt een openbaar onderzoek georganiseerd over het aangevraagde in de volgende gevallen:
Het aangevraagde wordt tijdens de beroepsprocedure gewijzigd waardoor voor de eerste keer in de vergunningsprocedure een openbaar onderzoek georganiseerd wordt;
De aanvraag is in eerste administratieve aanleg ten onrechte niet aan openbaar onderzoek onderworpen, of dat openbaar onderzoek vertoont onregelmatigheden;
Het aangevraagde wordt tijdens de beroepsprocedure gewijzigd waardoor een van de elementen, die een openbaar onderzoek in eerste aanleg noodzaken, wordt toegevoegd (vb. project-MER, vraag tot gemeenteraadsbeslissing over gemeenteweg).
De beslissingstermijn in laatste administratieve aanleg wordt eenmalig met 60 dagen verlengd in elk van de volgende gevallen (= nieuw artikel 62 in het Omgevingsvergunningsdecreet):
Over de aanvraag in eerste aanleg een openbaar onderzoek werd georganiseerd;
De administratieve lus wordt toegepast;
In beroep voor het eerste een openbaar onderzoek wordt georganiseerd.
Belangrijk:
o De beslissingstermijn wordt verlengd met zestig dagen als de wijzigingslus wordt toegepast. De beslissingstermijn kan op basis van dit lid maximaal twee keer verlengd worden.
o De beslissingstermijn wordt verlengd met zestig dagen als de aanvrager daarom verzoekt. De beslissingstermijn kan op basis van dit lid maximaal drie keer verlengd worden.
Nieuw is de herzieningsprocedure, met het verzoek tot herziening (= nieuw artikel 63/1 in het Omgevingsvergunningsdecreet): de personen/instanties die een omgevingsberoep kunnen instellen, kunnen tegen de uitdrukkelijke of stilzwijgende beslissing over de vergunningsaanvraag waartegen geen administratief beroep meer mogelijk is, een verzoek tot herziening indienen bij de overheid die de beslissing genomen heeft.
Belangrijk:
o De persoon aan wie kan worden verweten dat hij geen administratief beroep heeft ingediend tegen een voor hem nadelige beslissing bij de bevoegde overheid, wordt geacht te hebben verzaakt aan het recht om een verzoek tot herziening in te dienen.
o Het verzoek tot herziening moet worden ingediend binnen een termijn van 15 dagen.
o De herzieningsprocedure schorst de uitvoering van de bestreden beslissing tot de dag na de datum van de betekening van de herzieningsbeslissing.
o Dossiertaks van 100 euro dient betaald te worden.
o De overheid kan naar aanleiding van het verzoek tot herziening binnen 45 dagen een geheel of gedeeltelijk herziene beslissing over de vergunningsaanvraag nemen.
o Als er geen beslissing is genomen binnen de voormelde termijn, wordt het verzoek tot herziening geacht te zijn afgewezen en wordt de bestreden beslissing als definitief aanzien.
o Een aanvrager kan een aanvraag niet meer wijzigen nadat de beslissing in administratief beroep is genomen.
Gemeenteraadsbeslissing over de zaak van de wegen (= nieuw artikel 91/4 en 91/5 in het Omgevingsvergunningsdecreet): als in beroep argumenten worden opgeworpen tegen een beslissing met betrekking tot de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van een gemeenteweg, wordt de gemeenteraad samengeroepen om zijn beslissing over de aanleg, wijziging, verplaatsing of opheffing van de gemeenteweg te heroverwegen.
Het betrokken publiek (= derde-belanghebbenden) kan slechts beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen instellen als het doet blijken van een concreet, actueel, persoonlijk en wettig belang (= nieuw artikel 105 in het Omgevingsvergunningsdecreet). Louter commerciële, strategische of financiële motieven worden niet als belang aanvaard. Voor rechtspersonen, verenigingen, organisaties of groepen met rechtspersoonlijkheid, wordt het belang bovendien beoordeeld in functie van hun concreet materieel en territoriaal afgebakend statutair omschreven doel.
Niet-gouvernementele organisaties die zich inzetten voor de milieubescherming kunnen enkel een beroep instellen als ze voldoen aan de gestelde voorwaarden.
De leidend ambtenaar van een adviesinstantie kan ook enkel een beroep instellen in bepaalde gevallen (vb. wanneer tijdig advies werd verleend).
Belangrijk:
o De bevoegde overheid, die nagelaten heeft een uitdrukkelijke beslissing te nemen in eerste administratieve aanleg, wordt geacht te hebben verzaakt aan haar recht om zich tot de Raad voor Vergunningsbetwistingen te wenden, behoudens overmacht.
o De persoon aan wie kan worden verweten dat hij geen verzoek tot herziening heeft ingediend tegen een voor hem nadelige beslissing bij de bevoegde overheid, wordt geacht te hebben verzaakt aan het recht om zich tot de Raad voor Vergunningsbetwistingen te wenden.
o Een persoon die een verzoek tot herziening heeft ingediend tegen een voor hem nadelige beslissing, kan enkel de onwettigheden aanvoeren die hij heeft aangevoerd in het verzoek tot herziening, tenzij de onwettigheid betrekking heeft op wijzigingen die aangebracht werden ingevolge een verzoek tot herziening.
o Personen aan wie niet kan worden verweten dat ze geen verzoek tot herziening hebben ingediend, kunnen enkel onwettigheden opwerpen die betrekking hebben op de wijzigingen die aangebracht werden ingevolge een verzoek tot herziening.
De bevoegde overheid kan op eigen initiatief of op verzoek van de vergunningsaanvrager gedurende de behandeling van het beroep bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen tot de sluiting van de debatten de bestreden beslissing intrekken (= nieuw artikel 105/1 in het Omgevingsvergunningsdecreet). Die intrekking kan niet worden beschouwd als een erkenning van een onwettigheid of onregelmatigheid van de ingetrokken beslissing. De bevoegde overheid brengt de Raad voor Vergunningsbetwistingen onmiddellijk op de hoogte van de intrekking. De bevoegde overheid kan een nieuwe beslissing nemen zonder de herzieningsprocedure toe te passen.
Wij zijn alvast benieuwd of alle voorgestelde ingrepen de eindmeet zullen halen.
Of deze ingrepen vervolgens zullen leiden tot rechtszekere en robuuste vergunningen, zal de toekomst moeten uitwijzen.